تعویق زمان برگزاری کارگاه بین‌المللی مدیریت بافت‌های تاریخی شهرهای ساحلی: بندر تاریخی کُنگ

با توجه به همه‌گیری ویروس کرونا و عدم امکان پیش‌بینی تاریخ پایان این بحران، زمان برگزاری “کارگاه بین‌المللی مدیریت بافت‌های تاریخی شهرهای ساحلی: بندر تاریخی کنگ” تا اطلاع ثانوی به تعویق افتاده است.

لازم به‌ذکر است به دلیل اهمیت معرفی بندر تاریخی کُنگ و همچنین به منظور ارائه‌ی اخبار مربوط به آماده‌سازی زیرساخت‌های مورد نیاز کارگاه، فعالیت سایت در بخش اخبار پیوسته ادامه خواهد داشت.

زمان جدید و برنامه برگزاری کارگاه به محض آماده شدن شرایط مورد نیاز اعلام می‌گردد.

بندركُنگ همانند گهواره ايست كه كودک خود را آرام آرام همراه با لالايی دلنشين دريا و صدای ماندگار آوای دريانوردش به رویای شيرين زندگی می برد و او را مهيای قدم گذاشتن در مسير شناخت دنيای پيرامونش می‌كند.

بندر تاریخی کُنگ

شهر بندری کنگ با 19231 نفر جمعیت  (بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395) و مساحت محدوده 651 هکتار  (بر اساس آخرین طرح جامع و تفصیلی مصوب)  در فاصله 165 کیلومتری غرب بندرعباس از استان هرمزگان و در شهرستان لنگه واقع شده است.  شهری دلربا که نخلهای سربرافراشته آن، در زیر آفتاب تابان جنوب، سایه سازی دلنشین عرضه می‌دارد؛ بادگیرهایی که نسیم خوش دریا را به قلب خانه‌ها هدایت می‌کنند؛ پیکر سفید ساختمانها که با تزئینات ظریف خود در زیر تشعشع نور آفتاب و در میان آبی دریا و آسمان آرمیده‌اند و تعداد قابل توجهی از آنها همچنین سرزنده بوده و مأمن زندگی خانواده‌ها محسوب می‌شوند؛ گذرهایی که در پیچ و شکنج خود به ناگاه تصویر دریا را به رهگذران عرضه می‌دارند و برکه‌های آب در جای جای شهر که نشانی از فن مهندسی آب در آن پهنه است.

بافت‌های تاریخی شهرهای کهن ثروتی محسوب می‌شوند که اگر به‌درستی مورد بررسی، حفاظت، و معرفی قرار گیرند پیوسته بر ارزش‌های معنوی و مادی آنها افزوده می‌شود و بدین ترتیب نه تنها در ارتقاء داد و ستدهای فرهنگی بین مردمان گوناگون بلکه به‌عنوان یک سرمایه ملی در توسعه‌ی پایدار شهر و به مفهومی وسیع‌تر سرزمینی که به آن تعلق می‌یابند، نقش تعیین‌کننده خواهند داشت.  افزایش جمعیت در کشورهای مختلف جهان در قرون بیستم و بیست و یکم، صنعتی شدن جهان، تغییرات جدی در اقلیم کره زمین، و گسترش گردشگری از جمله عوامل کلان در رویارویی شهرهای تاریخی با مشکلات حفاظتی محسوب می‌شوند و بدین خاطر است که حفاظت پایدار از این ثروت‌های فرهنگی همراه با بهره‌برداری معقول و حساب‌شده می‌تواند کلید حل این مسأله به‌حساب آید. در واقع فرهنگ و تعاملات فرهنگی است که امکان پایداری شهرهای کهن را فراهم می‌کند.

بندر تاریخی کنگ یکی از شهرهای منحصر به‌فرد ایران به شمار می‌آید که بافت تاریخی آن همچنان دست ‌نخورده باقی مانده است و در واقع یک شهر زنده تاریخی است. مردمانی دارد که به گذشته‌ی خود و باقی‌مانده‌های آن می‌بالند و در حفظ آن می‌کوشند. آداب و سنن، موسیقی، غذا، پوشاک، قصه‌ها، و رفتارهای مخصوص به‌خود را دارند و این میراث‌ ناملموس را  نیز همچنان تجربه و تکرار می‌کنند. در نتیجه کنگ را می‌توان به‌خاطر آمیزه‌ی میراث‌های زنده‌ی ملموس و ناملموس خود، به‌همراه طبیعت شگفت‌انگیز و بهت‌آوری که دارد شهر تاریخی یکتایی در ایران، منطقه و جهان دانست که همه‌ی ارزش‌های فرهنگی و تاریخی را یکجا در خود دارد.

با این همه مواظبت از این شهر تاریخی همتی دوچندان را می‌طلبد، همان‌گونه که حفاظت پایدار از همه‌ی شهرهای تاریخی جهان همتی دوچندان و چندجانبه را می‌طلبد. سازمان‌دهی نخستین کارگاه بین‌المللی مدیریت بافت‌های تاریخی شهرهای ساحلی در بندر تاریخی کنگ به‌همین واسطه انجام می‌شود. به این خاطر که کارشناسان این حوزه از کشورهای مختلف را گرد هم آورد تا در طی یکهفته در باره‌ی چالش‌های حفاظتی این‌گونه شهرها به بحث و بررسی بپردازند، از نزدیک و در عمل با ظرفیت‌ها و مشکلات پیش روی این‌گونه ثروت‌های فرهنگی آشنا شوند، و زمینه برای فعالیت‌های جمعی بیشتر در آینده فراهم شود.

برگزاري اين رويداد تاكنون دو بار به تعويق افتاده است. بار اول به دليل عدم آمادگي به‌موقع زيرساخت‌هاي مورد نياز و بار دوم به خاطر ظهور نابهنگام و ناگهانی دشمنی سهمگین به‌نام ویروس کرونا، یا بیماری کووید 19.  اکنون همه‌ی جهان از جمله کشور ما گرفتار این همه‌گیری وحشتناک شده‌اند. در جریان این بحران لازم است به هر دو موضوع یعنی هم جان و سلامت مردمان و هم سلامت و ماندگاری مجموعه‌های موزه‌ای، محوطه‌ها، شهرها و بناهای تاریخی پرداخته شود. جهان میراث فرهنگی تازه متوجه می‌شود که می‌بایست در برنامه‌های مدیریت خطر برای آثار فرهنگی به‌جز آن عوامل مخرب همیشگی جایی ویژه هم برای همه‌گیری‌هایی همچون کرونا، اختصاص دهد. . چون با این تجربه‌ی مهلک فعلی در مورد این ویروس فقط توجه ویژه به این گونه بلایای طبیعی است که برنامه‌ریز‌ی‌های بلندمدت آتی را هم برای نجات جان انسان‌ها و هم برای مراقبت از میراث فرهنگی میسر می‌کند.  ویروس کرونا نه فقط خود خطرناک است و باید مهار شود بلکه همراهی آن با دیگر عوامل آسیب در آثار تاریخی خود معضل دیگری است. باید جنبه‌های مختلف آسیب‌رسانی این نوع عامل مخرب مورد بررسی و مطالعه عمیق قرار داده شود و در نتیجه، مثل سایر عوامل فرساینده و خسارت‌بار، روش‌های مقابله با آن پیش از وقوع، در ضمن بروز، و بعد از رفع خطر، مشخص و معلوم شود.

امید فراوان می‌رود که هرچه زودتر این ویروس تحت کنترل درآید و جهان بتواند به نوعي از بهنجاري پيش از کرونا باز گردد. در این‌ صورت در اولین فرصتی که شرایط فراهم شود کارگاه بین‌المللی کنگ برگزار خواهد شد و شهر زیبا و دل‌انگیز کنگ همچنان آماده پذیرایی از کارشناسان و پژوهشگران ایرانی و جهانی در این حوزه خواهد بود.

[مدير كارگاه]
دکتر رسول وطن دوست
[شهردار بندر تاریخی کنگ]
ایوب زارعی

بندركنگ ميراث ماندگار سالهاي دور، دست‌رنج دريانوردان بی‌باك سوار بر موجهای سهمگين درياهای بزرگ تاريخی، سراسر مهر، زندگی، مقاومت، عشق و دريا، و خاستگاه اصلی تمام اتفاقات بجامانده از تاريخ كهن اين ديار است.
كنگ مركز دريانوردی ايران قديم و پايگاه امروزی صنعت لنج سازی سنتی است، شهری كه در چندين دوره خراب شده و درحال حاضر در دوره‌ی پنجم حیات خود قرار دارد.
تاريخ مكتوب اين شهر قدمتی ١٨٠٠ساله دارد، که دوره‌هایی نظير عصرسلاجقه، عهد اتابكان فارس، و دوره‌ي صفويان را به‌خود دیده است. قلعه لشتان، برج مدور، بركه دريا دولت، و مسجد جامع از آثار تاريخی این شهر کهن محسوب می‌شوند.
كنگ با ١٩٥ هكتار بافت تاريخی، بزرگترين شهر تاريخی جنوب ايران است. از جمله ويژگی‌های  منحصر بفردی که این شهر را از سایر شهرهای کشور متمایز نموده است، ارتباطات وسيع و گسترده آن با ساير كشورهاي دنياست.
هندوستان، آفريقا، يمن و كشورهای حوزه خليج فارس همه از ميزبانی و ميهمانی كنگيان بهره‌مند بوده‌اند که آثار و شواهد آن را مي‌توان در جای‌جای این بندر تاریخی مشاهده كرد.
پوشش و گويش مردم، عادات و رسوم و آيين موجود دربين آنها، همه گويای ارتباطی تاريخی با ساير كشورهاست كه حاصل دريانوردی است.
ميهمانان عاليقدر؛ دوستان بهتر از جان؛ كنگ سخاوتمندانه قدمهايتان را ارج می‌نهد و خوشحال از حضور شما بزرگواران مهيای آمدنتان است.

به سرزمين هزارساله بشريت خوش آمديد.

کنگ مهمترین میراث زنده جزایر  و شهرهای تاریخی خلیج فارس

خلیج فارس بخش مهمی از هویت سرزمین باستانی ایران است که نقش مهمی در شکل‌گیری تمدن و توسعه ایران داشته است. شواهد باستان‌شناسی یافت شده در حواشی شمالی خلیج فارس و دریای عمان نشان می‌دهد که گروه‌های انسان اولیه حداقل از دوره پارینه سنگی قدیم (بیش از یک میلیون سال) در این نواحی می‌زیسته‌اند. این شواهد که عمدتاً در استان هرمزگان یافت شده مربوط به فرهنگ تراشه- قلوه ابزار پارینه سنگی قدیم است. مدارک یافت شده در جنوب غرب آسیا نشان داده که شمال خلیج فارس از مسیرهای مهم مهاجرت انسانهای دوره پارینه سنگی قدیم بوده است که بین یک تا دو میلیون سال پیش در مسیر مهاجرت تدریجی به سمت جنوب آسیا از این منطقه گذشته‌اند. طی دومین مهاجرت عمده انسان که مربوط به انسان مدرن اولیه است و بین 200 هزار تا 60 هزار سال پیش روی داده، این منطقه مجدداً نقش کلیدی در جابجایی‌های جمعیتی داشته است. همچنین آثار فرهنگی و بافت‌های تاریخی مختلفی از استقرار‌گاه‌های دایمی مربوط به دوره نوسنگی، آغاز تاریخی، تاریخی به‌ویژه هخامنشی، اشکانی و ساسانی و از صدر اسلام تا کنون در سواحل و جزایر این خطه به جا مانده است که حکایت از اهمیت و ارزش‌های این حوزه فرهنگی-تاریخی بی‌نظیر دارد. با این وجود و علی‌رغم اهمیت بسیار زیاد این پهنه جغرافیایی، بررسی‌های باستان‌شناسی و کاوش اندکی انجام شده است. از این رو نیازمند پژوهش‌های چند رشته‌ای هدفمند است.

از مهمترین جزایر و شهرهای خلیج فارس با آثار مختلف میراث فرهنگی می‌توان به کنگ، قشم، کیش، لافت و خارک اشاره کرد که هر کدام دارای تنوع بی‌نظیر تاریخی، فرهنگی، طبیعی و بویژه میراث ناملموس است. در این میان بندر کُنگ با قدمتی حدود ۳۰۰۰ سال و با معماری و شهرسازی خاص از جمله دارا بودن عناصر مهم و متفاوتی مانند برکه‌ها، بادگیرها، و دیگر عناصر به‌هم پیوسته معماری بناهای عمومی و خانه‌ها و با حفظ اصالت و یکپارچگی بهتری نسبت به سایر شهرهای ساحلی خلیج فارس، در سال 1381 در فهرست آثار ملی جای گرفته است. برای ارتقاء حفاظت از ارزش‌ها و لزوم مدیریت بهتر کُنگ، دو پایگاه پژوهشی ملی از جمله پایگاه میراث فرهنگی شهر کُنگ و پایگاه میراث جهانی ناملموس (در ارتباط با دانش لنج‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس که در سال 2011 میلادی برابر با 1390خورشیدی به ثبت جهانی رسیده است) توسط وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، راه اندازی شده است. همچنین بدلیل اهمیت کُنگ، معاونت میراث فرهنگی کشور، تهیه پرونده نامزدی میراث جهانی کنگ را در دستور کار قرار داده است و از این جهت الزاماتی چون تهیه پلان مدیریت و اقدامات میدانی با مشارکت مردم کُنگ وجود دارد. برگزاری کارگاه بین‌المللی مدیریت بافت‌های تاریخی شهرهای ساحلی: بندر تاریخی کنگ، فرصت بسیار مغتنمی است تا به مواردی که به توسعه فرهنگی و پایدار کُنگ کمک می‌کند پرداخته شود از جمله:

  • مدیریت یکپارچه میراث ملموس و ناملموس در جزایر خلیج فارس؛
  • تداوم خلاق الگوهای تاریخی- فرهنگی بخش تاریخی در توسعه پایدار شهر کنگ و چگونگی ادغام بخش کهن و جدید؛
  • تجربه‌های ملی و جهانی مشارکت مردم در حفاظت و تداوم ارزش‌های میراث فرهنگی؛
  • ارایه ایده‌های خلاق در مرمت معماری و شهری و گردشگری پایدار کنگ مبتنی بر اصالت و تمامیت کنگ.
دکتر محمد حسین طالبیان
[معاون میراث فرهنگی]
دکتر محمد حسن طالبیان
سخنرانان
سخنرانان
Schedule
زمانبندی

تقویم کاری از روز ثبت نام شرکت کنندگان تا روز اختتامیه

ثبت نام

همزمان با مشخص شدن زمان برگزاری کارگاه، فرم ثبت‌نام قابل دانلود خواهد بود.